Finans sözlüğü Borsa, kripto ve teknik analiz terimleri, sade Türkçe ile.

Açık pozisyon (OI), vadeli piyasada henüz kapatılmamış toplam kontrat miktarıdır; piyasaya ne kadar yeni para ve kaldıraç girdiğini gösterir.

Altcoin, Bitcoin dışındaki tüm kripto paralara verilen addır; Ethereum'dan meme coinlere kadar binlerce farklı projeyi kapsar.

ATR, bir varlığın bar başına ortalama ne kadar hareket ettiğini fiyat birimiyle ölçen oynaklık göstergesidir; yön göstermez, stop mesafesinde kullanılır.

Bitcoin dominansı, Bitcoin'in piyasa değerinin toplam kripto piyasa değerine oranıdır; paranın Bitcoin'e mi altcoinlere mi aktığını gösterir.

Boğa piyasası fiyatların uzun süre yükseldiği, ayı piyasası uzun süre düştüğü dönemdir; hisselerde %20'lik hareket yaygın eşik olarak kullanılır.

Bollinger Bantları, 20 periyotluk ortalamanın iki standart sapma üstüne ve altına çizilen bantlardır; oynaklığı ve fiyatın görece konumunu gösterir.

Borsa endeksi, seçilmiş bir hisse sepetinin toplam değer değişimini tek bir sayıyla izleyen göstergedir; BIST 100 ve S&P 500 en bilinen örneklerdir.

CVD, piyasa emriyle alınan hacim ile piyasa emriyle satılan hacmin farkının birikimli toplamıdır; agresif alıcıların mı satıcıların mı baskın olduğunu gösterir.

Destek, düşen fiyatın alıcılarla durma eğilimi gösterdiği; direnç, yükselen fiyatın satıcılarla durma eğilimi gösterdiği fiyat bölgesidir.

DEX, işlemlerin akıllı kontratlar veya blokzincir üzerinde, kullanıcıların kendi cüzdanından gerçekleştiği borsadır; varlıklar bir şirkete emanet edilmez.

EMA, son fiyatlara daha fazla ağırlık veren hareketli ortalamadır; basit ortalamaya (SMA) göre fiyat değişimlerine daha hızlı tepki verir.

Emir defteri, bir varlık için bekleyen tüm alış (bid) ve satış (ask) limit emirlerini fiyat seviyelerine göre listeler; piyasanın derinliğini gösterir.

Fibonacci düzeltmesi, bir fiyat hareketinin ne kadarının geri alınabileceğini %23,6, %38,2, %50, %61,8 ve %78,6 seviyeleriyle gösteren çizim aracıdır.

Footprint grafiği her mumun içinde, her fiyat seviyesinde ne kadar agresif alım ve satım yapıldığını gösterir; mumun "içini" okumayı sağlar.

Funding oranı, sürekli vadeli kontratlarda long ve short pozisyonlar arasında periyodik olarak ödenen ücrettir; kontrat fiyatını spota yakın tutar.

Golden cross, 50 günlük ortalamanın 200 günlüğü yukarı kesmesi; death cross aşağı kesmesidir. Uzun vadeli trend değişiminin gecikmeli işaretleridir.

Hacim profili, işlem hacmini fiyat seviyelerine göre dağıtır; en çok işlem gören seviyeye POC, hacmin %70'inin döndüğü bölgeye değer alanı denir.

Hareketli ortalama, son N barın ortalama fiyatını her yeni barda yeniden hesaplayarak dalgalanmaları yumuşatan ve trendin yönünü gösteren göstergedir.

Hisse bölünmesi, şirketin mevcut hisseleri belirli bir oranda çoğaltıp hisse fiyatını aynı oranda düşürmesidir; şirketin piyasa değeri değişmez.

Ichimoku, trendin yönünü, momentumu ve destek/direnç bölgelerini beş çizgi ve bir "bulut" ile tek bakışta gösteren Japon kökenli bir göstergedir.

İşlem hacmi, belirli bir zaman diliminde alınıp satılan varlık miktarıdır; fiyat hareketinin ne kadar katılımla gerçekleştiğini gösterir.

İzole marjinde her pozisyon yalnızca kendisine ayrılan teminatla risk altındadır; çapraz marjinde hesaptaki tüm bakiye pozisyonları ortak olarak destekler.

Kaldıraç, teminatınızın katları büyüklüğünde pozisyon açmanızı sağlar; kâr ve zararı aynı oranda büyütür ve likidasyon riskini getirir.

Likidasyon, kaldıraçlı pozisyonun teminatı bakım marjının altına düştüğünde borsanın pozisyonu zorla kapatmasıdır; teminatın tamamı veya çoğu kaybedilir.

Likidite, bir varlığın fiyatı fazla etkilemeden hızlıca alınıp satılabilmesidir; derin emir defteri ve dar spread yüksek likiditenin işaretidir.

Long pozisyon fiyatın yükselmesinden, short pozisyon düşmesinden kâr eder. Short, sahip olunmayan bir varlığı önce satıp sonra daha ucuza geri almaktır.

MACD, 12 ve 26 periyotluk üstel ortalamaların farkından oluşan bir trend ve momentum göstergesidir; sinyal çizgisi ve histogramla birlikte okunur.

Mum grafiği her zaman dilimi için açılış, en yüksek, en düşük ve kapanış fiyatını tek bir mumla gösteren, en yaygın kullanılan fiyat grafiği türüdür.

Piyasa değeri, bir varlığın fiyatı ile dolaşımdaki adedinin çarpımıdır; coinlerin ve şirketlerin büyüklüğünü karşılaştırmanın temel ölçüsüdür.

Piyasa emri anında en iyi fiyattan gerçekleşir; limit emir yalnızca belirlenen fiyattan ya da daha iyisinden dolar. Stop emirler bir seviyede tetiklenir.

Pozisyon büyüklüğü, bir işlemde alınıp satılacak miktardır; stop olunursa kaybedilecek tutar hesabın sabit bir yüzdesini aşmayacak şekilde hesaplanır.

Risk/ödül oranı, stop olursanız kaybedeceğiniz tutar ile hedefe ulaşırsanız kazanacağınız tutarın oranıdır; 1:2, 1 birim risk için 2 birim kazanç demektir.

RSI, son fiyat değişimlerinin hızını 0–100 arasında ölçen bir momentum osilatörüdür; 70 üstü aşırı alım, 30 altı aşırı satım kabul edilir.

Spread, bir varlığın en iyi satış (ask) fiyatı ile en iyi alış (bid) fiyatı arasındaki farktır; işlem maliyetinin ve likiditenin göstergesidir.

Stablecoin, değeri genellikle ABD doları gibi bir para birimine 1:1 sabitlenmiş kripto paradır; kripto piyasasında nakit ve işlem birimi işlevi görür.

Stokastik osilatör, kapanış fiyatının son N bardaki en yüksek–en düşük aralığının neresinde olduğunu 0–100 arasında gösteren momentum göstergesidir.

Stop loss, fiyat belirlenen seviyeye geldiğinde pozisyonu otomatik kapatarak zararı sınırlayan emirdir; take profit ise hedefte kârı otomatik alır.

Sürekli vadeli kontrat, vade tarihi olmayan ve fiyatı funding mekanizmasıyla spota bağlı tutulan vadeli işlem türüdür; kriptonun en çok işlem gören ürünüdür.

Temettü, şirketin kârının bir kısmını hissedarlarına nakit veya hisse olarak dağıtmasıdır; temettü verimi yıllık temettünün hisse fiyatına oranıdır.

Trend, fiyatın genel yönüdür: yükselen dipler ve zirveler yükseliş, alçalan zirveler ve dipler düşüş trendidir. Trend çizgisi bu yönü grafikte gösterir.

Uyumsuzluk, fiyat ile RSI veya MACD gibi bir momentum göstergesinin zıt yönde zirve ya da dip yapmasıdır; trendin ivme kaybettiğine işaret eder.

Volatilite, bir varlığın fiyatının ne kadar ve ne hızla dalgalandığının ölçüsüdür; yüksek volatilite daha büyük fırsat ve daha büyük risk demektir.

VWAP, bir seans içinde işlem gören her fiyatı hacmiyle ağırlıklandıran ortalama fiyattır; alıcı ve satıcıların ortalama maliyetini gösterir.