Footprint grafiği nasıl okunur? Delta, dengesizlik ve POC

Mum grafiği size fiyatın nerede açılıp nerede kapandığını söyler. Ama mumun içinde ne olduğunu söylemez: hangi fiyatta kim daha ısrarcıydı, alıcılar mı satıcılar mı piyasa emriyle ilerledi, hangi seviyede çok işlem olduğu halde fiyat kıpırdamadı? Footprint grafiği bu soruların cevabını mumun içine yazar.

Bu rehberde footprint'in nasıl okunduğunu genel kavramlarla değil, AlertaChart'taki gerçek görünümle anlatıyoruz. Her bölümün sonunda kendi grafiğinizde neye bakacağınızı yazdık. Emir akışı araçlarının tamamı Yardım Merkezi'ndeki emir akışı makalesinde özetleniyor.

Footprint bir mumu nasıl böler?

Footprint, her mumu fiyat satırlarına ayırır. Her satırda o fiyatta gerçekleşen işlem hacmi iki tarafa bölünür:

• Solda satışlar: piyasa emriyle satan tarafın (satış agresörü) hacmi.
• Sağda alışlar: piyasa emriyle alan tarafın (alış agresörü) hacmi.

AlertaChart'ta renk koyulaştıkça o satırdaki hacim artar. Renk ölçeği her mumun kendi içindedir: bir hücre, aynı mumun en yoğun tarafıyla kıyaslanır. Bu yüzden renkleri bir mumun içinde, sayıları mumlar arasında karşılaştırın. Hücrelerin sağ kenarındaki ince şerit değer alanıdır: en çok işlem gören fiyatın çevresinde, varsayılan olarak mum hacminin %70'ini taşıyan satırlar.

Kendi grafiğinizde: Bir mumu seçin ve en koyu satırları bulun. Mumun gövdesi küçük olduğu halde koyu satırlar varsa, o mumda fiyat ilerlemeden çok işlem olmuştur.

Agresör ne demek, işlemler nasıl sınıflanır?

Her işlemde bir alıcı ve bir satıcı vardır; footprint'in ayırdığı şey kimin piyasa emriyle karşı tarafa gittiğidir. Emir defterinde bekleyen limit emir pasif, onu karşılayan piyasa emri agresif taraftır.

Borsalar bu bilgiyi işlem akışında verir. Örneğin Binance'in agregat işlem akışında m alanı "alıcı piyasa yapıcı mı?" sorusunu cevaplar. m doğruysa alıcı pasif bekleyen taraftır; yani işlemi satıcı başlatmıştır ve hacim satış sütununa yazılır. m yanlışsa işlem alış agresörünündür. Binance, tek bir piyasa emrinin aynı fiyattaki dolumlarını tek bir agregat işlemde birleştirir; miktarlar toplandığı için satırdaki hacim değişmez.

Kendi grafiğinizde: Sağ sütunun sol sütundan belirgin büyük olduğu satırlar, o fiyatta alıcıların piyasa emriyle ilerlediğini gösterir.

Satırları okumak: POC, dengesizlik ve delta

Kontrol noktası (POC): en çok işlem gören fiyat

Her mumda hacmin en yüksek olduğu fiyat satırına kontrol noktası (point of control, POC) denir. AlertaChart bu satırı çerçeveyle gösterir. İki satır eşitse, mumun hacim ağırlıklı merkezine daha yakın olan seçilir.

POC'un mumun neresinde olduğu kabaca şunu anlatır: tepeye yakın bir POC yüksek fiyatlarda, dibe yakın bir POC düşük fiyatlarda yoğun işlem olduğunu gösterir. Bu bir yön tahmini değildir; yalnızca işlemin nerede yoğunlaştığının kaydıdır.

Dengesizlik (imbalance): neden çapraz karşılaştırılır?

AlertaChart'ta bir sayı kalın yazılmışsa o satırda bir dengesizlik vardır: bir taraf, bir satır ötedeki karşı tarafın en az üç katı işlem görmüştür. Oranı footprint ayarlarındaki Dengesizlik oranı alanından değiştirebilirsiniz; varsayılanı %300, yani 3×'tir, ayar aralığı %110 ile %1.000 arasıdır.

Neden aynı satır değil de bir satır ötesi? Çünkü alış agresörü satıcının bekleyen fiyatından (likit piyasada genellikle bir kademe yukarıdan), satış agresörü alıcının bekleyen fiyatından (bir kademe aşağıdan) işlem yapar. Bu yüzden bir satırdaki alış hacmi bir alt satırdaki satış hacmiyle, bir satırdaki satış hacmi de bir üst satırdaki alış hacmiyle karşılaştırılır.

Karşılaştırılan taraflardan biri sıfırsa dengesizlik sayılmaz; bu yüzden en alt satırda alış, en üst satırda satış dengesizliği görünmez.

Kendi grafiğinizde: Aynı yönde art arda birkaç kalın satır (yığılmış dengesizlik) görüyorsanız o bölgede tek taraflı bir baskı olmuştur. Bunun devam edip etmeyeceğini footprint söylemez; bağlam için sonraki bölümlere bakın.

Delta ve CVD: mumun özeti ve birikimli toplam

• Delta: mumun altındaki sayıdır; alışlar eksi satışlar, coinin kendi biriminde. Pozitif delta grafiğin yükselen mum renginde, negatif delta düşen mum renginde yazılır. Her mumun altında ayarı bunun yerine Delta ve hacim ya da Hiçbiri gösterebilir.
• CVD (kümülatif hacim deltası): agresif alış ile satış arasındaki birikimli farktır ve ayrı bir panelde çizilir. AlertaChart'ta CVD ayrıca Binance, Bybit, OKX, Coinbase ve Hyperliquid'in toplamı olarak da (Agg. CVD) gösterilebilir; ayrıntısı CVD rehberinde.

İkisi farklı soruları cevaplar: delta "bu mumda kim daha ısrarcıydı?", CVD "bir süredir hangi taraf baskın?".

Üç okuma örüntüsü: sinyal değil, bağlam

1. Emilim (absorption). Bir fiyat seviyesinde çok yüksek satış agresörü hacmi var ama fiyat aşağı ilerlemiyor. Bu, karşı tarafta pasif alıcıların satışları karşıladığını düşündürebilir.

2. Yığılmış dengesizlik. Aynı yönde birkaç satır üst üste kalın. Tek taraflı ve hızlı bir hareketin izidir.

3. Delta uyumsuzluğu. Fiyat yeni bir tepe yapıyor ama mumun deltası negatif ya da CVD yükselmiyor. Hareketin agresif alışlarla desteklenmediğini düşündürebilir. Yardım Merkezi de aynı uyarıyı yapar: fiyat yükselirken CVD'nin düşmesi bir uyarı olabilir.

Bu örüntülerin hiçbiri tek başına karar gerekçesi değildir. Daha sağlam okumalar araçların aynı yönü göstermesinden gelir. Örneğin Yardım Merkezi'ne göre fiyatla birlikte açık pozisyonun artması piyasaya yeni para girdiğini gösterir; fiyat, CVD ve açık pozisyonun birlikte yükselmesi, düşen CVD'ye rağmen yalnız fiyatın yükselmesinden farklı bir tablodur.

AlertaChart'ta adım adım

1. AlertaChart uygulamasında, Binance'te USDT, USDC ya da FDUSD ile işlem gören bir kripto grafiği açın; spot da olur, vadeli de (ör. BTC/USDT vadeli). Footprint en çok işlem gören Binance piyasalarını kapsar; diğerlerinde lejant satırı "Bu piyasa için henüz yok" der.
2. Zaman aralığını 1 dakika ile 4 saat arasında seçin. Bu aralığın dışında lejant "1 dakikadan 4 saate kadar kullanılabilir", tik ve aralık grafiklerinde "Zamana dayalı grafik gerekir" yazar.
3. Grafik araç çubuğundaki Orderflow düğmesine basın (üzerine gelince "Orderflow Araç Kutusu · PRO" yazar). Açılan Orderflow Araçları penceresinde (Yardım Merkezi'ndeki adıyla emir akışı araç kutusu) Footprint'e tıklayın. Telefonda İndikatörler listesinin en altındaki Orderflow Araçları satırını kullanın.
4. Sayıları görmek için grafiği yakınlaştırın; mumlar daralmışken lejant "Satırlar için yakınlaştırın" der.
5. Ayarlar için grafiğin sol üstündeki Footprint satırının üzerine gelip dişliye basın.
6. Bağlam için aynı araç kutusundan Cumulative Volume Delta (CVD) ve gerekirse Open Interest (açık pozisyon) satırlarını ekleyin.

Uygulamada BTC/USDT vadeli grafiğini açın; sonra Orderflow Araçları'ndan Footprint'i ekleyin →Pro

Emir akışı araçları Pro ve Elite paketlerinde yer alır; paketlerin karşılaştırması fiyatlandırma sayfasında. Footprint verisini kendi betiklerinizde okumak isterseniz AlertaScript'in order flow verisi rehberine bakın: request.footprint mum deltasını, hacim satırlarını ve profil bilgisini döndürür.

Önemli ayarlar

Oranı, satır boyunu ya da değer alanını değiştirdiğinizde footprint zaten yüklenmiş işlemlerden yeniden hesaplanır; daha sıkı bir oranı veri beklemeden deneyebilirsiniz.

Sık hatalar

• Tek bir kalın satırı giriş sinyali saymak.
• Eksik işlemli (soluk, tireli çerçeveli) mumlarda delta okumak; bu mumlarda delta yerine tire görünür.
• Renk koyuluğunu mumlar arasında karşılaştırmak; renk ölçeği her mumun kendi içindedir.
• Dengesizlik oranını grafiğin yarısı kalın olana kadar düşürmek; %110'da neredeyse her dengesiz satır vurgulanır.
• Footprint'i desteklenmeyen bir zaman aralığında aramak: 1 dakikanın altında ya da 4 saatin üstünde.
• Tek borsanın akışını bütün piyasa sanmak.

Yöntem ve sınırlamalar: footprint ne zaman yanıltır?

Bu rehberdeki tanımlar AlertaChart'ın footprint görünümünü, uygulamanın footprint kodunu (5 Ekim 2026 itibarıyla) ve Yardım Merkezi'ndeki açıklamaları esas alır; agresör kuralı Binance'in API dokümanından gelir. Örüntüler fiyat tahmini değil, işlem akışının nasıl yorumlanabileceğine dair örneklerdir. Yorumlamadan önce şu sınırları bilin:

• Eksik işlem: Mumun işlemlerinin bir kısmı kayıtta yoksa (borsanın işlem numaralarında boşluk, tamamen eksik bir dakika ya da footprint geçmişi başlamadan önce açılmış bir mum), mum soluk ve tireli çerçeveyle çizilir, deltası tire olarak görünür. Lejant bunları sayar, örneğin "3 mum eksik". Böyle mumlardaki delta ve dengesizlikleri yorumlamayın.
• Geçmiş: Bir piyasanın footprint'i AlertaChart'ın o piyasayı kaydetmeye başladığı yerden başlar. Grafik bu noktayı kesikli "Footprint başlangıcı" çizgisiyle işaretler, lejant "Geçmiş: … itibarıyla" yazar; daha eski mumlarda footprint yoktur.
• Canlı satırlar: Canlı işlem akışı geride kalırsa lejant, yetişene kadar "Canlı satırlar ~1 dk gecikmeli" der.
• Kapsam: Yalnızca Binance; her seferinde tek piyasa (spot ya da vadeli); 1 dakikalıktan 4 saatliğe kadar zamana dayalı grafikler. Bybit, OKX, Hyperliquid, hisseler, tik grafikleri ve aralık barlarında footprint yoktur.
• Tek borsa: Footprint o piyasanın işlemlerini gösterir; diğer borsalardaki akışı görmek için Agg. CVD gibi birleşik paneller gerekir.
• Likidite: İnce piyasalarda birkaç büyük işlem satırları ve dengesizlikleri çarpıtabilir.

İlgili rehberler ve sayfalar

• CVD göstergesi rehberi: deltanın birikimli toplamı; tek borsada ya da beş borsanın toplamında.
• Emir defteri ısı haritası rehberi: footprint'teki işlemlerin çarptığı bekleyen emirler.
• Yardım Merkezi: emir akışı: bütün emir akışı araçları tek makalede.
• Özellikler sayfasında emir akışı: emir defteri ısı haritası dahil bütün araç kutusuna kısa bir bakış.