Açık pozisyon (open interest) nedir, fiyatla nasıl okunur?

Fiyat, yatırımcıların ne ödediğini söyler. Açık pozisyon (open interest) ise o fiyattan sonra kaç pozisyonun hâlâ açık kaldığını söyler; bu yüzden vadeli grafiklerde fiyatın yanında okunmaya değer. Bu rehberde open interest'in neyi saydığını, coin ve dolar biriminin neden farklı sonuç verdiğini, AlertaChart'ın beş borsayı sahte sıçrama yaratmadan nasıl topladığını ve fiyatla birlikte nasıl okunduğunu anlatıyoruz. Bahsettiğimiz bütün araçlar Yardım Merkezi'ndeki emir akışı makalesinde.

Açık pozisyon (open interest) neyi sayar?

Türkçede "açık pozisyon" hem sizin açık işleminizi hem de piyasanın toplamını anlatır. Bu rehberde ikincisini, yani open interest'i kastediyoruz: açılmış ve henüz karşı işlemle, teslimle ya da kullanımla kapanmamış kontratların toplamı. ABD vadeli piyasa düzenleyicisi CFTC'nin tanımı da budur ve şunu ekler: toplam long açık pozisyon her zaman toplam short açık pozisyona eşittir. Her açık kontratın bir alıcısı ve bir satıcısı vardır. Yani open interest ne kadar pozisyonun açık olduğunu söyler, hangi tarafın daha büyük olduğunu söylemez.

İşlem hacminden de farklıdır. Hacim her işlemi sayar; open interest yalnızca işlem pozisyon açtığında ya da kapattığında değişir:

• Yeni bir alıcı yeni bir satıcıyla eşleşir: open interest işlem büyüklüğü kadar artar.
• Long'unu kapatan biri, short'unu kapatan biriyle eşleşir: open interest o kadar azalır.
• Taraflardan biri kapatırken diğeri açar: pozisyon el değiştirir, open interest değişmez.

Bu yüzden çok hacimli bir gün open interest'i yerinde bırakabilir; düşük hacimli sakin bir dönemde ise büyük bir pozisyon birikebilir.

Coin mi dolar mı? Birim hikâyeyi değiştirir

Borsalar aynı şeyi farklı birimlerle yayımlar. OKX'in API'si open interest'i kontrat, coin ve dolar olarak yan yana verir; BTC-USDT vadeli kontratının bir adedi 0,01 BTC'dir. Binance'in istatistikleri hem coin miktarını hem değerini taşır. AlertaChart toplamadan önce her borsayı coinin kendi birimine çevirir; 1000PEPE kontratları PEPE olarak sayılır.

Sonra iki birim farklı soruları cevaplar. Örnek sayılar: 100.000 BTC açık pozisyon varken fiyat 80.000 dolardan 88.000 dolara çıksın. Coin olarak hiçbir şey değişmedi. Dolar olarak açık pozisyon 8,0 milyar dolardan 8,8 milyar dolara, yani %10 yükseldi; tek bir yeni pozisyon açılmadan, yalnızca fiyat yüzünden.

• Coin adedi, pozisyonların açılıp kapandığını gösterir. Yatırımcıların piyasaya girip girmediğini buna bakarak değerlendirin.
• Dolar, ne kadar paranın risk altında olduğunu gösterir. Coinleri birbiriyle karşılaştırmak için kullanın.

Dolar biriminde AlertaChart her okumayı kendi anındaki değerle hesaplar: borsaların yayımladığı dolar değeri varsa onu, yoksa grafiğin fiyatını kullanır. Böylece bir mumun açılışı bir öncekinin kapanışıyla aynı kalır.

Borsaları sahte sıçrama olmadan toplamak

Agg. Open Interest paneli bir coin için Binance, Bybit, OKX, Coinbase ve Hyperliquid'i toplar. Zorluk şu: borsaların kayıtlı geçmişi farklı tarihlerde başlar. Düz toplam, büyük bir borsanın verisinin başladığı gün bir basamak yukarı sıçrar ve bu basamak aniden açılmış yeni pozisyonlar gibi görünür. Panelin Başlangıç ayarı üç seçenek sunar:

Örnek sayılar: dört borsa toplam 200.000 BTC tutarken 20.000 BTC'lik beşinci borsa katılıyor. Düz toplam tek mumda %10 sıçrar. Varsayılan seçenekte bunun yerine önceki bütün geçmiş 220.000 ÷ 200.000 = 1,1 ile çarpılır; çizgi kesintisiz kalır ve katılımdan önceki değişimin şekli korunur.

Veri boşlukları da aynı özenle ele alınır. Eksik veri hiçbir zaman sıfır sayılmaz. Okuma kaçıran bir borsa, toplamdan çıkıp bir çukur gibi geri gelmek yerine son seviyesini bir güne kadar süren boşluk boyunca korur; veri göndermeyi bırakan borsa ise en az bir saatlik kısa bir beklemeden sonra toplamdan çıkar. Her mum bir önceki kapanıştan açılır; en yüksek ve en düşük değeri, toplamın mum içinde 5 dakikada bir, 1 saatlik ve daha uzun grafiklerde saatte bir okunan uç değerleridir.

Fiyatla birlikte okumak: dört durum

Open interest, aynı mumlardaki fiyat hareketiyle birlikte okununca anlam kazanır. Aşağıdakiler yaygın okumalardır; kural değil, başlangıç noktasıdır. Open interest işlemleri hangi tarafın başlattığını söyleyemez.

Bu durumları ayırmak için yönü bilen araçları ekleyin. CVD, piyasa emriyle alanların mı satanların mı baskın olduğunu gösterir. Funding hangi tarafın pozisyonda kalmak için ödediğini gösterir (bkz. funding oranı rehberi). Likidasyon verisi, open interest düşüşünün ne kadarının zorla olduğunu gösterir (bkz. likidasyon ısı haritası rehberi). Yardım Merkezi'nin ölçütü sağlıklı durumu anlatır: fiyat, CVD ve açık pozisyonun birlikte yükselmesi.

AlertaChart'ta adım adım açık pozisyon

1. Bir kripto grafiği açın. Tek borsa için vadeli grafik gerekir (sembolü .P ile biter); birleşik panel spot grafikte de çalışır ve açık pozisyonu coinin vadeli piyasalarından okur.
2. Grafik araç çubuğundaki Orderflow düğmesiyle Orderflow Araçları penceresini açın.
3. Grafiğin kendi borsası için Open Interest satırını (alt satırı: "Toplam açık kontrat") ekleyin. Açılınca altındaki Birim anahtarı Coin adedi ya da Dolar (USD) seçer; aynı ayar panelin dişlisinde de var.
4. Bütün piyasa için Birleşik (tüm borsalar) başlığı altından Agg. Open Interest'i ekleyin. Bir borsa logosunun üzerine gelince paritesini, verinin başladığı tarihi ve imlecin altındaki değeri görürsünüz.
5. Aşağıdaki ayarlar için paneldeki dişliye tıklayın.

BTC/USDT vadeli grafiğini açın, ardından Orderflow'dan Agg. Open Interest'i ekleyin →Pro

Emir akışı araçları Pro ve Elite paketlerinde yer alır (paketleri karşılaştırın). Kendi betiklerinizde request.security aynı serileri okur; örneğin AGG:BTC.P_OI bütün borsaların toplamını coin olarak verir. Semboller AlertaScript dokümanındaki order flow verisi sayfasında.

Önemli ayarlar

• Birim: Coin adedi (varsayılan) ya da Dolar (USD).
• Başlangıç: yukarıdaki tablodaki üç seçenek; oranlanmış geçmiş varsayılandır.
• Borsalar: borsaları logolarından ya da dişliden kapatın. Başlık kaçının sayıldığını gösterir, örneğin 4/5 borsa.
• Borsanın katıldığı yeri işaretle: varsayılan olarak açık. Açık bırakın; geçmişin hangi kısmının oranlandığını ya da basamaklandığını görürsünüz.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca fiyat yükseldiği için artan dolar cinsinden open interest'i yeni pozisyon sanmak.
• Bir borsanın katıldığı gündeki basamağı para girişi sanmak (varsayılan Başlangıç'ı kullanın ya da katılım işaretlerine bakın).
• Artan open interest'i "long'lar short'lardan fazla" diye okumak; her kontratın iki tarafı vardır.
• Tek borsanın open interest'ini bütün piyasa sanmak.
• Fiyat yönüne, CVD'ye ya da funding'e bakmadan yalnızca open interest'ten sonuç çıkarmak.

Yöntem ve sınırlamalar

Tanımlar CFTC'nin açıklamalarına ve borsaların API dokümanlarına, AlertaChart davranışı 5 Ekim 2026 itibarıyla ürün koduna dayanır. Şu sınırları bilin:

• Oranlanmış geçmiş tahminidir: bir borsa katılmadan önceki payı gözlenmez, katılım anındaki sıçramadan çıkarılır.
• Farklı güncelleme hızları: Coinbase vadeli kontratlarının açık pozisyonunu günde bir kez yayımlar; toplamdaki payı günlük basamaklarla değişir.
• Sınırlı geçmiş: panel 1 saatten kısa grafiklerde en fazla 30 günlük 5 dakikalık okuma, 1 saatlik ve daha uzun grafiklerde en fazla 400 günlük saatlik okuma yükler; her borsanın kayıtlı geçmişi nereye kadar uzanıyorsa o kadar.
• Yalnızca beş borsa: diğer borsalardaki pozisyonlar sayılmaz.
• Yön yok: open interest ne kadarının açık olduğunu söyler, kimin haklı olduğunu söylemez.

İlgili rehberler

• Funding oranı (fonlama oranı) nedir, nasıl okunur?
• Likidasyon ısı haritası: tahmini seviyeler ve gerçekleşen likidasyonlar
• Yardım Merkezi: emir akışı araçları
• Spot ve sürekli vadeli piyasalar